Passé Simple (edebî geçmiş)
Le passé simple
Roman, masal ve tarih metinlerinin geçmiş zamanı. Konuşmada hiç kullanılmaz ama Fransızca kitap okumak isteyen herkesin tanıması gerekir.
Passé simple, yazılı anlatının bitmiş geçmiş zamanıdır: roman, masal, tarih ve gazete anlatılarında passé composé’nin yerini tutar. Konuşmada hiç kullanılmaz; bu yüzden üretmek değil, tanımak gerekir. Ekleri fiilin grubuna göre üç dizidir: birinci grupta -ai, -as, -a, -âmes, -âtes, -èrent (il parla, ils parlèrent); ikinci grupta ve pek çok düzensizde -is, -is, -it, -îmes, -îtes, -irent (il finit, il partit, il prit); bir bölüm düzensizde ise -us, -us, -ut, -ûmes, -ûtes, -urent (il fut, il eut, il put, il voulut). En çok karşılaşacağınız biçimler üçüncü kişilerdir: il fut (oldu), il eut (sahip oldu), il fit (yaptı), il alla (gitti), il vint (geldi), il dit (dedi).
Kuralı değil, kullanımı gör.
Il ouvrit la porte et entra.
Kapıyı açtı ve girdi.
Elle fut surprise.
Şaşırdı.
Ils vécurent heureux.
Mutlu yaşadılar.
Sık yapılan hata
Üretmeye çalışmayın, tanımaya çalışın: özellikle 3. tekil ve 3. çoğul biçimleri ezberlemek okuma hızınızı ciddi biçimde artırır.
Passé Simple (edebî geçmiş) — PDF
Konunun tamamı, tablolar ve alıştırmalarla birlikte. Üyelik yok, e-posta yok, ücret yok: doğrudan açılır.
Bu PDF'i aç ↓Bir de alıştırmaları var.
Konu anlatımı bilineni pekiştirmez, alıştırma pekiştirir. Sitede 62 konu anlatımının yanında 31 konuda 280 çalışma kâğıdı daha var — çalışma kâğıtları e-posta istenmeden doğrudan iner.
Alıştırmalara git → Hangi sırayla çalışayım?Bu konuda en çok sorulanlar.
Passé simple ile passé composé arasındaki fark ne?
Anlam neredeyse aynıdır — ikisi de bitmiş geçmiş olayı bildirir. Fark kayıttadır: passé simple yazılı ve edebî anlatıya, passé composé konuşma ve gündelik yazıya aittir. Bir de bakış açısı farkı vardır: passé simple olayı bugünden koparıp anlatının içine yerleştirir, passé composé ise bugünle bağını korur.
Hangi kişileri öğrenmek yeterli?
Pratikte üçüncü tekil ve üçüncü çoğul: il/elle ve ils/elles. Anlatı metinleri neredeyse tamamen bu kişilerde yazılır; je ve tu biçimlerine ancak birinci ağızdan yazılmış klasik romanlarda rastlarsınız. nous ve vous biçimleri (nous parlâmes) bugün fiilen kullanılmaz.
Metinde passé simple ile hangi zamanlar birlikte gelir?
İş bölümü passé composé–imparfait ikilisiyle aynıdır: olaylar zinciri passé simple’da, dekor ve süregelen durumlar imparfait’dedir. Il faisait nuit. Soudain, la porte s’ouvrit. Daha öncesi için plus-que-parfait ya da edebî metinlerde passé antérieur kullanılır.
Bugün hâlâ nerede karşımıza çıkar?
Roman ve öykülerde, çocuk masallarında (Il était une fois… puis il partit), tarih kitaplarında, biyografilerde, gazetelerin kültür-sanat yazılarında ve resmî anlatılarda. Fransız okullarında hâlâ öğretilir ve yazılı üretimde beklenir. Yani ölü bir zaman değildir — yalnızca konuşma dilinden çekilmiştir.
Hangi seviyede gerekli olur?
Üretmek B2–C1 işidir, ama tanımak B1’den itibaren gerekir: Fransızca kitap okumaya başlayan herkes ilk sayfada il fut, il dit, elle prit gibi biçimlerle karşılaşır. Bu yüzden en verimli yol, en sık geçen otuz kadar düzensiz fiilin üçüncü kişi biçimlerini okurken tanıyacak kadar ezberlemektir.
Bu konu hâlâ oturmadıysa, birlikte çalışalım.
PDF okumak bir yere kadar götürür. 15 dakikalık ücretsiz tanışma görüşmesinde seviyenizi belirliyor, tıkandığınız konuları tespit ediyoruz. Dersler görüntülü yapılıyor: online Fransızca özel ders sayfasında dersin nasıl işlediğini, B2 seviyede ne kadar sürede ilerlendiğini ve sık sorulanları bulabilirsiniz. Ankara'daysanız yüz yüze ders de mümkün.