Dolaylı Anlatım (discours rapporté)
Le discours rapporté
Birinin söylediğini aktarmak: “Geleceğim dedi” → “Il a dit qu’il viendrait.” Zaman uyumu (concordance des temps) burada devreye girer.
Dolaylı anlatımda (discours indirect) tırnak kalkar ve cümle bir bağlaçla bağlanır. Bağlaç, cümlenin türüne göre değişir: düz cümlede que (Il dit : « Je viens » → Il dit qu’il vient), evet-hayır sorusunda si (« Tu viens ? » → Il demande si je viens), soru sözcüklü soruda o sözcüğün kendisi (« Où vas-tu ? » → Il demande où je vais), emirde ise de + mastar (« Sors ! » → Il me dit de sortir). Üç şey değişir: kişi zamirleri, zaman ve yer sözcükleri, ve ana fiil geçmişteyse fiilin zamanı. Ayrıca soru düzeni bozulur: dolaylı soruda özne-fiil devrilmesi ve est-ce que kullanılmaz.
Kuralı değil, kullanımı gör.
Il dit : « Je viens. » → Il dit qu’il vient.
“Geliyorum” diyor → Geldiğini söylüyor.
Elle a dit qu’elle était fatiguée.
Yorgun olduğunu söyledi.
Il m’a demandé si j’avais fini.
Bitirip bitirmediğimi sordu.
Sık yapılan hata
Aktaran fiil geçmişteyse, aktarılan cümlenin zamanı bir basamak geriye kayar: présent → imparfait, passé composé → plus-que-parfait, futur → conditionnel.
Dolaylı Anlatım (discours rapporté) — PDF
Konunun tamamı, tablolar ve alıştırmalarla birlikte. Üyelik yok, e-posta yok, ücret yok: doğrudan açılır.
Bu PDF'i aç ↓Bir de alıştırmaları var.
Konu anlatımı bilineni pekiştirmez, alıştırma pekiştirir. Sitede 62 konu anlatımının yanında 31 konuda 280 çalışma kâğıdı daha var — çalışma kâğıtları e-posta istenmeden doğrudan iner.
Alıştırmalara git → Hangi sırayla çalışayım?Bu konuda en çok sorulanlar.
Ana fiil geçmişteyse zamanlar nasıl kayar?
Sabit bir tablo işler: présent → imparfait, passé composé → plus-que-parfait, futur simple → conditionnel présent, futur antérieur → conditionnel passé. Il a dit : « Je suis fatigué » → Il a dit qu’il était fatigué. Değişmeyenler de vardır: imparfait, plus-que-parfait, conditionnel ve subjonctif olduğu gibi kalır. Ana fiil şimdiki zamandaysa hiçbir kayma olmaz.
Zaman ve yer sözcükleri nasıl değişir?
Konuşma anı değiştiği için bunlar da kayar: aujourd’hui → ce jour-là, hier → la veille, demain → le lendemain, maintenant → alors, ici → là, la semaine prochaine → la semaine suivante, il y a trois jours → trois jours plus tôt. Bu değişim yalnızca ana fiil geçmişteyse gereklidir.
“qu’est-ce que” dolaylı anlatımda ne olur?
ce que olur: « Qu’est-ce que tu fais ? » → Il demande ce que je fais. Aynı şekilde qu’est-ce qui → ce qui: Il demande ce qui se passe. que tek başına da ce que’ye döner. Ayrıca dolaylı soruda devrilme kalkar: Il demande où je vais denir, où vais-je denmez.
Hangi fiiller kullanılır?
Yalnızca dire ile yetinmek metni fakirleştirir. Cümlenin niyetine göre seçilir: demander (sormak), répondre (cevaplamak), expliquer (açıklamak), ajouter (eklemek), affirmer (öne sürmek), avouer (itiraf etmek), conseiller de (tavsiye etmek), proposer de, refuser de, promettre de. Sonu de ile bitenler mastar alır: Il m’a conseillé de partir.
Bu yapı nerede işe yarar?
Başkasının söylediğini aktardığınız her yerde: haber metinleri, iş yazışmaları, bir toplantının özeti, bir filmin anlatımı. DELF B1 ve B2 sınavlarında dinlediğini ya da okuduğunu aktarma görevleri doğrudan bu yapıyı ölçer. Konuşmada da sık geçer: Il m’a dit qu’il serait en retard gibi cümleler günlük dilin sıradan parçasıdır.
Bu konu hâlâ oturmadıysa, birlikte çalışalım.
PDF okumak bir yere kadar götürür. 15 dakikalık ücretsiz tanışma görüşmesinde seviyenizi belirliyor, tıkandığınız konuları tespit ediyoruz. Dersler görüntülü yapılıyor: online Fransızca özel ders sayfasında dersin nasıl işlediğini, B1 seviyede ne kadar sürede ilerlendiğini ve sık sorulanları bulabilirsiniz. Ankara'daysanız yüz yüze ders de mümkün.