Ortaçlar (participe présent / passé)
Les participes
Participe présent (-ant) sıfat-fiil görevi görür; participe passé ise hem birleşik zamanlarda hem sıfat olarak kullanılır. İkisi de cümleyi kısaltmaya yarar.
Fransızcada iki ortaç vardır. Participe présent, nous biçiminin gövdesine -ant eklenerek kurulur ve değişmez: nous parlons → parlant, nous finissons → finissant, nous prenons → prenant. Üç kuraldışı vardır: être → étant, avoir → ayant, savoir → sachant. Bir eylemi ya da sebebi anlatır ve yan cümlenin yerini tutar: Ayant faim, il est parti (acıktığı için gitti). Participe passé ise bileşik zamanları kurar (j’ai mangé), edilgeni kurar (c’est fait) ve sıfat gibi kullanılır — o zaman isme uyar: une porte fermée, des fenêtres ouvertes.
Kuralı değil, kullanımı gör.
Un homme portant un chapeau.
Şapka takan bir adam.
La porte fermée.
Kapalı kapı.
Ayant fini, il est parti.
Bitirmiş olarak gitti.
Sık yapılan hata
Participe présent değişmez, uyum almaz. Ama aynı biçim sıfat olarak kullanıldığında (“une histoire intéressante”) uyum alır.
Ortaçlar (participe présent / passé) — PDF
Konunun tamamı, tablolar ve alıştırmalarla birlikte. Üyelik yok, e-posta yok, ücret yok: doğrudan açılır.
Bu PDF'i aç ↓Bir de alıştırmaları var.
Konu anlatımı bilineni pekiştirmez, alıştırma pekiştirir. Sitede 62 konu anlatımının yanında 31 konuda 280 çalışma kâğıdı daha var — çalışma kâğıtları e-posta istenmeden doğrudan iner.
Alıştırmalara git → Hangi sırayla çalışayım?Bu konuda en çok sorulanlar.
Participe présent ile sıfat nasıl ayrılır?
Yazımları bazen farklıdır ve bu ayrım ileri düzeyde önemlidir. Ortaç değişmez ve genellikle nesne alır: des enfants obéissant à leurs parents. Sıfat ise isme uyar ve bazen farklı yazılır: des enfants obéissants. Yazımı değişen çiftler: fatiguant / fatigant, provoquant / provocant, différant / différent, négligeant / négligent.
Participe présent ile gérondif aynı şey mi?
Değil. Biçim aynıdır ama gérondif’in başında en bulunur ve öznesi ana cümleyle aynı olmak zorundadır: En arrivant, j’ai vu…. Participe présent en almaz ve kendi öznesi olabilir: Le train arrivant à 8h, nous partirons tôt. Anlam da farklıdır: gérondif eşzamanlılık ve yol bildirir, participe présent daha çok sebep ve niteleme bildirir.
Bileşik ortaç ne zaman kullanılır?
Yan cümledeki olay ana cümleden önce bittiyse: ayant / étant + participe passé. Ayant terminé son travail, il est rentré (işini bitirdikten sonra döndü), Étant arrivée en retard, elle n’a pas pu entrer. être ile kurulanlarda ortaç özneye uyar. Bu biçim yazı diline aittir; konuşmada yerine après avoir… kullanılır.
Participe passé sıfat olarak nasıl uyum alır?
Nitelediği isme cins ve sayı bakımından uyar, tıpkı sıfat gibi: un livre ouvert, une lettre ouverte, des yeux fermés, les portes fermées. être ile kurulduğunda da durum aynıdır: Elle est assise, Ils sont fatigués. Bu, bileşik zamandaki koşullu uyumdan farklıdır — burada uyum her zaman vardır.
Bu yapılar hangi metinlerde geçer?
Participe présent ağırlıklı olarak yazı dilindedir: hukuk metinleri, resmî yazışmalar, gazete cümleleri, akademik yazılar. Cümleyi kısaltıp yoğunlaştırdığı için DALF C1 yazılısında üslup zenginliği sayılır. Participe passé ise her düzeyde, her cümlede karşınıza çıkar — Fransızcanın en çok kullanılan biçimlerinden biridir.
Bu konu hâlâ oturmadıysa, birlikte çalışalım.
PDF okumak bir yere kadar götürür. 15 dakikalık ücretsiz tanışma görüşmesinde seviyenizi belirliyor, tıkandığınız konuları tespit ediyoruz. Dersler görüntülü yapılıyor: online Fransızca özel ders sayfasında dersin nasıl işlediğini, B1 seviyede ne kadar sürede ilerlendiğini ve sık sorulanları bulabilirsiniz. Ankara'daysanız yüz yüze ders de mümkün.