Hiç Var Olmamış Tabela

Cümleyi bilirsiniz: Il est interdit de cracher par terre et de parler breton. İnternette, afişlerde, sergilerde dolaşır; Bretonya okullarının duvarında asılı olduğu söylenir ve dil baskısının en çarpıcı kanıtı sayılır.

Breton dili üzerine çalışan tarihçi ve dilbilimci Fañch Broudic, bu levhanın izini yıllarca sürdü. Arşivlerde, okul müzelerinde, koleksiyonlarda, dönem fotoğraflarında tek bir özgün örneğine rastlamadı. Vardığı sonuç nettir: eldeki bütün örnekler sonradan üretilmiş yeniden yapımlardır; metin on dokuzuncu yüzyıl okul belgelerinde değil, 1970'lerin Breton kültürel uyanış edebiyatında görünür.

Broudic'in tezi, dil baskısının olmadığı değildir — önceki sayfa o baskının belgelerini anlatıyor. Tezi şudur: gerçek baskıyı anlatmak için uydurulmuş bir kanıta ihtiyaç yoktur; üstelik uydurulmuş kanıt gerçek olanı da şüpheli hale getirir.

Buna karşılık gerçek bir yazı vardır ve hâlâ yerinde durur. Doğu Pireneler'de, Katalanca konuşulan Ayguatébia-Talau köyünün okul duvarında iki satır okunur: Parlez français — Fransızca konuşun; Soyez propres — temiz olun. İki buyruğun yan yana durması bütün bir zihniyeti özetler: yerel dili konuşmak, yıkanmamış olmakla aynı kategoriye yerleştirilir.