25 Ağustos 1944 — Kelimelerle Kurtuluş
Tahsin Tan · Le Regard Français
Önce olayın kendisi. Ağustos 1944'te Müttefik ordular Normandiya'dan içeri ilerlerken, Paris kendi içinden tutuştu: 15 Ağustos'ta metro ve polis grevi, 19 Ağustos'ta direnişin (FFI) genel ayaklanma çağrısı, sokaklarda kaldırım taşlarından örülen barikatlar. Eisenhower'ın planında Paris'i kuşatıp geçmek vardı — şehir askerî hedef değildi ve iaşesi ağır bir yüktü. Ama de Gaulle ısrar etti: ayaklanan Paris yalnız bırakılamazdı; üstelik şehre ilk giren güç, komünist direnişin değil, Özgür Fransa'nın olmalıydı. Leclerc'in 2. Zırhlı Tümeni yola çıkarıldı.
24 Ağustos gecesi tümenin öncü kolu Belediye Sarayı'na ulaştı; 25 Ağustos günü Alman komutan von Choltitz, Gare Montparnasse'ta teslim belgesini imzaladı. Hitler'in "şehri savunulamayacaksa enkaza çevirin" emirleri uygulanmamış, köprüler ve anıtlar yerinde kalmıştı. Aynı akşam de Gaulle, Belediye Sarayı'nda, mikrofonların önünde o konuşmayı yaptı — Fransızca hitabetin birkaç dakikaya sığmış zirvelerinden biri.
- 15 Ağu: Metro, jandarma ve polis grevde.
- 19 Ağu: FFI ayaklanma çağrısı; prefektörlük işgal edilir.
- 20–23 Ağu: Barikatlar; sokak çatışmaları; kırılgan ateşkes.
- 24 Ağu (gece): Leclerc'in öncüleri Belediye Sarayı'nda.
- 25 Ağu: Von Choltitz teslim olur; de Gaulle konuşur.
- 26 Ağu: Champs-Élysées yürüyüşü; Notre-Dame'da tören.
Olay 25 Ağustos'ta bitti; hafızası aynı akşam, bir konuşmayla kuruldu.