Le Regard Français · Sayı 05
Langue & Mémoire
Ağustos 2026
Belleğin Zaman Çizelgesi
Bir tıp tezinden bir cumhurbaşkanlığı açıklamasına: hafızanın tarihinden duraklar
Tahsin Tan · Le Regard Français
Kronoloji · Chronologie
1688
Nostalji icat edilir. Johannes Hofer, Basel'deki tıp tezinde "eve dönüş acısını" hastalık olarak tanımlar ve adlandırır.
1791–95
Panthéon açılır — ve ilk sakinlerini kovar. Mirabeau ile Marat panthéonize edilir; ikisi de birkaç yıl içinde törenle çıkarılır. Ulusal bellek, silme tuşunu erken keşfeder.
1885
Unutma eğrisi. Ebbinghaus, belleği ilk kez ölçüme vurur: öğrenilenin çoğu 24 saatte gider; tekrar, eğriyi kırar.
1913
Madlen sahnesi yayımlanır. Du côté de chez Swann; "istemsiz hafıza" edebiyatın merkezine oturur.
25 Ağu 1944
« Paris libéré ! » De Gaulle, Hôtel de Ville'de konuşur; kurtuluşun hafızası daha o akşam kurulur.
17 Eki 1961
Paris'te katliam. Cezayirli göstericilere polis saldırısı; onlarca ölü. Olay, kırk yıl resmî hafızadan silinir.
1962–68
Af yasaları. Cezayir Savaşı suçları amnistie kapsamına alınır — Yunanca kökeni "unutma" olan kelimeyle.
19 Ara 1964
« Entre ici, Jean Moulin... » Malraux'nun konuşmasıyla direnişçi Jean Moulin Panthéon'a girer; konuşma, anma hitabetinin klasiği olur.
1978
« Je me souviens ». Perec, kolektif hafızayı 480 maddelik bir listeye döker.
1984–92
« Les Lieux de mémoire ». Pierre Nora "hafıza mekânları"nı kavramlaştırır; terim 1993'te Robert sözlüğüne girer.
13 Tem 1990
Gayssot Yasası. İnsanlığa karşı suçların inkârı suç olur: hatırlama, hukuka bağlanır.
16 Tem 1995
Chirac, Vél d'Hiv konuşması. « Ce jour-là, la France accomplissait l'irréparable. » Devlet, kendi suçunu üstlenir.
18 Eki 1999
Savaş, adına kavuşur. "Kuzey Afrika harekâtları" resmen guerre d'Algérie olur — bitiminden 37 yıl sonra.
2005
« Liberté pour l'histoire ». Tarihçiler hafıza yasalarına karşı bildiri yayımlar: devlet, yasayla tarih yazamaz.
30 Kas 2021
Joséphine Baker Panthéon'da. Fransa'nın "minnet belleğine" giren ilk siyah kadın.
Kas 2024
Sözlük tamamlanır. Académie française, 1935'te başladığı 9. baskıyı 89 yıl sonra bitirir.