„Dolar” kelimesinin kökeni

Bohemya’da (bugünkü Çekya) Joachimsthal — „Joachim Vadisi” — adında, gümüş madeniyle ünlü bir kasaba vardı. 1519’dan itibaren buradaki darphanede, o güne dek yapıldığı gibi çekiç darbesiyle değil kalıba dökme yöntemiyle gümüş para basıldı. Bu paraya Joachimsthaler, kısaca Thaler („vadili”) dendi.

Thaler, Avrupa’nın en güvenilir gümüş parası oldu ve adı dilden dile yayıldı: İngilizceye 1553’te daler olarak girdi; Kuzey Amerika kolonilerinde İspanyol pesosuna da bu ad verildi. 1785’te Amerikan Kongresi genç ülkenin para birimini resmen ilan etti: „bir dolar”.

Türkçe kelimeyle çok erken tanıştı: Evliya Çelebi 1665’te Avusturya parasını „talar nâm bir halis gümüş kuruş” diye anlatır — yani doğrudan Almanca biçimiyle. Bugünkü „dolar” ise 1892’de sözlüğe girer: „Amerika’da sikke, kıymeti takriben yirmi beş kuruştur.” TDK kelimeyi Fransızcadan sayar; ama yolculuğun tamamı Almanca bir vadi adıyla başlar.

Kaynaklar: CNRTL/TLFi (dollar), Nişanyan Sözlük, TDK Güncel Türkçe Sözlük. Her köken bilgisi sözlük kaynaklarından doğrulanmıştır.