„Risk” kelimesinin kökeni

Fransızca risque (1578) ve İngilizce risk, İtalyanca risco/rischio’dan gelir; İtalyanca kelime 1260 dolayından beri kayıtlıdır ve önce deniz ticaretinde „sigortalanan hasar” demekti — gemi batarsa kimin zararı?

İtalyanca kelimenin kökeni içinse iki güçlü aday var. Nişanyan’a göre kaynak Arapça rizḳtir — yani Türkçedeki rızık ile aynı kelime: „kısmette olan gelir”. 13. yüzyılda İtalyanca birçok ticaret ve muhasebe terimi gibi bu da Arapçadan alınmış olmalı; „kısmet”, ticarette „kayıp olasılığı”na dönüşmüş. Fransız kaynağı CNRTL ise Latince resecare („kesmek”) üzerinden „sarp kayalık” anlamlı bir *resecum biçimini önerir — gemileri parçalayan kayalıklar. Kökenbilim her zaman kesin konuşamaz; dürüst olan, iki ihtimali de söylemektir.

Türkçedeki ilk kayıt 1932’de, yine para bağlamında: „muamelelerinde risk nisbetleri daha az olmuş, daha ucuz kredi yapmak imkânı elde edilmiştir.” Eğer Arapça köken doğruysa, kelime tam bir tur atmış demektir: rızık gitti, risk olarak geri döndü.

Kaynaklar: CNRTL/TLFi (risque), Nişanyan Sözlük (risk, rızk), TDK Güncel Türkçe Sözlük. Her köken bilgisi sözlük kaynaklarından doğrulanmıştır.