„Ruj” kelimesinin kökeni
„Ruj” Fransızcada sadece „kırmızı” demek
ruj kelimesi Fransızca rouge sözcüğünden geliyor. Köken zinciri: Lat. ruber → Halk Lat. rubeus → fr. rouge → rouge à lèvres → ruj. Fransızcada ilk kayıt: 1130 dolayı „kırmızı”; 1579 „rouge d’Espagne” (allık). Türkçeye girişi: 1929 — Cumhuriyet gazetesi: „«ruj» denilen dudak boyası”.
| Fransızcada ilk | 1130 dolayı „kırmızı”; 1579 „rouge d’Espagne” (allık) |
| Türkçede ilk | 1929 — Cumhuriyet gazetesi: „«ruj» denilen dudak boyası” |
| Kaynak | CNRTL/TLFi (rouge), Nişanyan Sözlük, TDK Güncel Türkçe Sözlük |
Latince ruber „kırmızı” demekti; halk Latincesindeki rubeus biçimi Fransızcada rouge oldu. Kelime 1130 dolayından beri kayıtlı ve Fransızcada bugün de her şeyden önce bir renk adıdır: kırmızı şarap vin rouge, kırmızı ışık feu rouge.
Makyaj anlamı 16. yüzyılda belirir: 1579’da hekim Ambroise Paré, rouge d’Espagne („İspanyol kırmızısı”) denen allığı kaydeder; 1606’da rouge à farder „sürülecek kırmızı” geçer. Bugün Fransız, dudak boyasına tam adıyla rouge à lèvres („dudak kırmızısı”) der.
Türkçe ise tamlamanın sadece ilk kelimesini aldı ve renk anlamını hiç almadı: 1929’da Cumhuriyet gazetesi „«ruj» denilen dudak boyası” diye tanıtır. Yani bir Fransıza „ruj” derseniz aklına önce boya değil, kırmızının kendisi gelir.
Kaynaklar: CNRTL/TLFi (rouge), Nişanyan Sözlük, TDK Güncel Türkçe Sözlük. Her köken bilgisi sözlük kaynaklarından doğrulanmıştır.
Başka kelimelerin yolculuğu
Merak ettiğin başka bir kelime mi var?
Türkçedeki 5.731 Fransızca kökenli kelimenin hepsi sorgu aracında. Yeni hikâyeler de Instagram’da.