„Vampir” kelimesinin kökeni

Fransızca vampire, Almanca Vampir’den; o da Sırpça vampir’den gelir. Sırpça kelime, Rusça upír’ ile eş kökenlidir — ve iş burada ilginçleşir: Nişanyan’a göre bu Slav kelimesinin bir Türk dilinden alınmış olması güçlü olasılıktır. Karşılaştırın: Tatarca ubır, Lehçe upior, Bulgarca upir — ve Türkçe obur.

Evliya Çelebi bile 17. yüzyılda Çerkezlerden ve Kumık Tatarlarından duyduğu obur (kan emici) hikâyelerini anlatır. Kelime Almancaya 1725-1730 dolayında, Sırbistan’daki „vampir vakaları” haberleriyle girdi; Fransızcadaki ilk kaydı 1738.

Yani kelimenin muhtemel yolculuğu bir tam turdur: bir Türk dilinden Slav dillerine, oradan Almanca ve Fransızcaya geçti, en sonunda 1873’te vampir olarak Türkçeye geri döndü. Basiretçi Ali Bey o yıl „cin, peri, vampir ve sihirbaz gibi vahi şeyler” diye söz eder — kelimenin eski akrabası oburun hâlâ dilimizde olduğundan habersiz.

Kaynaklar: CNRTL/TLFi (vampire), Nişanyan Sözlük (vampir, obur), TDK Güncel Türkçe Sözlük. Her köken bilgisi sözlük kaynaklarından doğrulanmıştır.